📚 KISALTMALAR
Bu sözlükte kullanılan kısaltmalar ve açıklamaları aşağıda verilmiştir.
a.
aslı
"a"
Aleyhisselâm
ayc.
ayrıca
baş.ed.
başlangıç edatı
bğlç.
bağlaç
belirtili
önüne "el" / belirtme edatı getirilmiş sözcük/kelime
bğlç.is.
bağlaç ismi, ism-i mevsul
benz.ed.
benzetme edatı
brni.
birini
bşi.
bir şeyi
bşydn.
bir şeyden
bşy.
bir şey
bşyn.
bir şeyin
cerh.
cer harfi
cüm.
cümle, söz, söz topluluğu
ç.
çoğul, çoğulu
çç.
çoğulun çoğulu
dol.mas.
dolaylı mastar
dşl.
dişil, müennes, dişiyle ilgili
eda.
edat
edi.
edilgen, meçhul fiil
ek.fl.
ek fiil, yardımcı fiil
emga.
emr-i gaib, üçüncü şahıs için emir kipi
emr.
emir kipi, emir
er.
erkek için, müzekker
erl.
eril, müzekker
et.
etken/ma'lum fiil
fail
fail, işi yapan, fail ismi
failimsa sıf.
sıfat-ı müşebbehe
fl.
fiil
fzl.
fazladan, artan, eklenen, zait
gaye
gaye, sonuç, amaç, nihai hedef
gçl.fl.
geçişli fiil
gçz.
geçmiş zaman kipi, mazi
glz.
سوْف ile uzak gelecek zaman; gnz. fiilinin önüne gelir
gnl.is.
genelleme ismi
gnz.
geniş zaman kipi, muzari
ha.
harf
hasr.ed.
hasr edatı; Hükmün belirlenmiş bir şeye mahsus kılındığını/verildiğini gösterir; اَنَّماَ hasr.ed.
ikil
ikil, tensiye
il.zam.
ilgi zamiri
is.
isim, ad
isa.
alet ismi, ismi-i alet
ismek.
mekân/yer adı; ism-i mekân
ists.
istisna, benzerlerinin dışında olan
isza.
zaman ismi, ism-i zaman
işa.is.
işaret ismi
kin.
kinaye; imalı, üstü kapalı, dokundurmalı söz, sitemli ifade, dolaylı ve dokunaklı söz
knma.
kınama
küç.is.
küçültme ismi, ism-i tasgir
laz.
lazım, geçişli fiil
mas.
mastar, fiillerin kökü / yalın hali
masker.
eylemin bir kez yapıldığını belirten mastar sözcük
masnev.
bir nevi oluşu belirten mastar sözcük
mec.
mecaz; bir sözün gerçek anlamında kullanılmayıp, ilgi ve benzerlik bağı bulunan başka bir anlamda kullanılması
meczum.
cezm edilmiş, gelen etken sebebiyle sonu 'tutar'lı sözcük
mef.mut.
mef'ul-u mutlak; bkz. يُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا
mmas.
'mim'li mastar; başında 'mim' olan mastar sözcük
muol.
mutlak olumsuzluk, لَمْ
mutavaat
dönüşlü fiil
müba.
mübalağa, abartılı
müt.
müteaddi, geçişli fiil
mzaf.
mekan/yer zarfı
nasbeden
لِكَيْلاَ
nef.ha.
لا ile şimdiki zamanın olumsuzu; gnz. fiilinin önüne geldiğinden nef.is. anlamını da içerir
nef.is.
لا ile gelecek zamanın olumsuzu
neh.ga.
لا ile ve fiilin sonu cezimli/sâkin; üçüncü şahıs [karşımızda olmayan/gaib] için yasaklama emri; nehy-i gâib
nehha.
لا ile ve fiilin sonu cezimli/sâkin; gnz. etken fiilinin ikinci şahıs [muhatap] için yasaklama emri; nehy-i hazır
nes.
nesne, ism-i mef'ul
nis.sıf.
nispet sıfatı, ism-i mensub
o.
okunuşu
olmsz.
olumsuz
pek.
pekiştirme
pek.ol.
لَنْ ile ve gnz. fiilinin sonu fetha'lı, pekiştirmeli glz'nın olumsuzu
"r"
Radiyallâhu Anh/Anhâ
"ra"
Rahmetullâhi Aleyh
"s"
Sallallâhu Aleyhi ve Sellem
sıf.
sıfat
soru
soru ismi/harfi
sü.ol.
لَمَّا ile sürekli olumsuzluk
ş.
şahıs: 1/şbn.: birinci şahıs tekil (ben), 1/şbz.: birincin şahıs çoğul (biz) // 2/ş.: ikinci şahıs / muhatap, sen, siz. // 3/ş.: üçüncü şahıs, o, onlar
şa.
şart, koşul, yerine getirilmesi gereken şey
şa.tem.
şart, temenni
şaş.fl.
şaşma/taaccüp fiili
tas.
Tasavvuf
tek.
tekil
tem.
temenni
teş.
teşvik, özendirme
üst.is.
üstünlük ismi, ism-i tafdil
vased.
vasıl edatı, velev
ykn.glz.
س ile yakın gelecek zaman; gnz. fiilinin önüne ona bitişik gelir
zam.
zamir
zem fl.
kötüleme fiili
zzarf.
zaman zarfı
yrzrf.
yer zarfı
yukarıda, yukarıya bakınız
aşağıda, aşağıya bakınız
bu işaretten önce gösterilen Arapça 'kaynak/ referans' sözcüğün köküne ait lügat/sözlük anlamlar
işareti, paragraf başında yer alan "dizindeki Arapça kelime"nin "lügat/sözlük anlamı"dır; "sözlük anlamlar" ön eksiz yalın anlamlardır; ön ekler, sözcüğün önünde gelen harf, isim, edatlar mavi renkle gösterildi
sözcüğe ait gramer/dilbilgisi; bu bilgiler çoğunlukla yeşil renkteki "ön eklere" aittir
//
ayraç
//=
işaretin iki yanındaki harf/edat aynı işlevi görüyor demektir; وَ {//= مَنْ : -se. "şa."} bğlç. Bu örnekte "vav" harfi daha önce geçen "men" edatının işlevini yapıyor demektir; buna göre "vav" şart edatının görevini yapıyor
+LER
daha önce tekil olarak anlam verilen kelimelerin çoğul olduğunu ifade için konulmuş bulunan işarettir (acı, tatlı. +LAR = acılar, tatlılar)